Marie Rietberg vertelt, Ajoen, ajoen, ajoen

on 1 maart 2013

In die hoge klapperboom
Welk Indisch kind kent dit liedje niet! De pohon kelapa is betoel-betoel heel nuttig. Alles, maar dan ook alles van deze boom is te gebruiken.

De vrucht van deze palm bestaat uit:
– de bolster de schil- met daaronder de saboet kelapa Deze wordt in de desa en vroeger in de Indische huishoudens als afwasborstel gebruikt.
– de batok-de kokosdop-wordt omgevormd tot scheplepels en souveniers
– de kokosnoot, het vruchtvlees , de boeah kelapa.

Geraspte kokosnoot levert klappermelk-santan-op, te gebruiken in gerechten-sajoer en toemisan- en bij het bereiden van koekjes. Gedroogde kokosnoot wordt copra genoemd en wordt gebruikt in de parfumerie en zeepindustrie. De jonge bladeren van de kokospalm worden gebruikt om ketoepat te maken. Die bladeren worden tot zakjes gevormd, daarna halfgevuld met beras en daarna gekookt. Hier in Nederland hebben we het alternatief gevonden in de plastic lontongzakjes in de Toko te koop. Ketoepat wordt vooral veel verkocht om te eten tijdens het feest ter ere van het einde van de vastentijd, tijdens Lebaran. De oude, verdorde bladeren worden als dakbedekking gebruikt voor de kamponghuisjes. De stam wordt door kinderen uitgehouwen tot bootjes om ermee in de kali te gaan varen.De zijnerven worden samengebundeld tot sapoe lidi, een bezem om de lakens glad te strijken of voor het slapen gaan de nyamoeks-muskieten- te verdrijven. De oude sapoe lidi’s worden daarna gebruikt om het erf aan te vegen.

Er zijn vele soorten kelapa. Voor in drankjes gebruikt men de kelapa moeda-jonge klapper-, de kelapa poean en kelapa gading. Het klapperwater wordt door zwangere vrouwen gedronken tot aan de 7e maand. Het fabeltje zegt, dat het kind een mooie huid zal krijgen. Sportmensen moeten voor een wedstrijd liever geen klapperwater drinken, anders verslappen de spieren en voelen ze zich slaperig.

Alsof ze heen en weer worden geschommeld.

Ajoen, ajoen, ajoen………….

Michel van RuyvenMarie Rietberg vertelt, Ajoen, ajoen, ajoen